Starożytny Egipt: policyjny gwizdek sprzed 3500 lat

17 września 2025, 10:33

W staroegipskim Achetaton (obecnie Amarna), mieście założonym ok. 1347 roku przed naszą erą przez Echnatona, który zbudował tam swoją stolicę, znaleziono policyjny gwizdek z krowiej kości. Niezwykły artefakt został odkryty w Stone Village, położonej na peryferiach wiosce robotników, a jego istnienie to wsparcie dla poglądu, że miejsce to – ze względu na bliskość królewskich grobowców, przy budowie których pracowali robotnicy – podlegało ścisłej kontroli policyjnej. To pierwszy egipski gwizdek znaleziony w kontekście najwyższej władzy i ważny zabytek, który da specjalistom wgląd w technologie obróbki kości stosowane w II tysiącleciu p.n.e. w państwie faraonów.



Powstanie cyfrowy bliźniak Morza Bałtyckiego

13 marca 2026, 14:36

Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego i PAN dostali zielone światło oraz pieniądze na stworzenie cyfrowego bliźniaka Morza Bałtyckiego. Polscy uczeni chcą, by za kilka lat MERMAID stał się unikatową na skalę Europy platformą operacyjnego prognozowaniu stanu Bałtyku. Cyfrowa wersja Bałtyku pozwoli na bardzo precyzyjne prognozowanie sztormów, fal, podmuchów wiatru czy zlodzenia i będzie nieocenioną pomocą dla kapitanów jednostek pływających, rybaków, administracji portów czy budowniczych farm wiatrowych.


Koszula sprawdzi Twoje serce

5 września 2006, 08:08

Europejscy naukowcy stworzyli "inteligentną" koszulę, której zadaniem jest monitorowanie serca jej właściciela. Koszula jest w stanie zapisać dane dotyczące pracy serca, a następnie przesłać je za pośrednictwem telefonii komórkowej do centrum monitoringu.


© Ke Hu i John Murraylicencja: Creative Commons

Toxoplasma gondii wpływa na płeć dziecka

19 lutego 2007, 11:35

Rodzice na całym świecie zastanawiają się nad płcią dziecka: czy urodzi się chłopczyk, czy dziewczynka. Czesi odkryli natomiast ostatnio, że obecność w tkankach ciężarnej pierwotniaka Toxoplasma gondii zwiększa prawdopodobieństwo przyjścia na świat syna.


Wieloryby grenlandzkie

Złapano wieloryba z utkwioną w ciele strzałą z XIX w.

13 czerwca 2007, 10:01

W ciele złapanego w zeszłym miesiącu u wybrzeży Alaski 50-tonowego wieloryba grenlandzkiego (Balaena mysticetus) znaleziono fragmenty broni używanej w XIX wieku przez polujących na walenie zawodowych myśliwych. Oznacza to, że ssak może mieć ponad 100 lat. Naukowcy szacują jego wiek na 115-130 lat. W momencie zranienia musiał mieć co najmniej rok, ponieważ wielorybnicy nie polowali na młode.


Artystyczna wizja wybuchu 2006gy© NASA

Wyjaśniono zagadkę niezwykłej supernowej?

16 listopada 2007, 12:34

Dwóch holenderskich astronomów twierdzi, że rozwiązało zagadkę dotyczącą najpotężniejszej ze znanych nam eksplozji supernowych. O wybuchu supernowej SN 2006gy pisaliśmy przed kilkoma miesiącami.


Jak boks działa na mózg?

2 kwietnia 2008, 13:35

Boks jest prawdopodobnie mniej niebezpieczny dla mózgu amatorów niż wcześniej sądzono. Nie można jednak ferować ostatecznych wyroków, ponieważ nie wiadomo, czy schorzenia, na które cierpią byli zawodowcy, mają związek z odniesionymi w przeszłości urazami. Jak zwykle w takich przypadkach, potrzebne są zakrojone na większą skalę badania z udziałem obu grup sportowców (American Journal of Neuroradiology). Omawiane studium to wspólne dzieło Narodowego Centrum Trenowania Boksu w Heidelbergu oraz Wydziału Medycyny Sportowej tamtejszego uniwersytetu.


Dieta szyta na miarę płci

17 lipca 2008, 10:55

Dieta silnie wpływa na długość życia i sukces reprodukcyjny. Co jest dobre dla mężczyzn, nie musi jednak sprzyjać kobietom i na odwrót. Tymczasem współcześni ludzie bazują na kosmopolitycznym menu, które poprzez swoje uśrednienie nie służy żadnej z płci (Current Biology).


Poprawa w wyniku choroby

2 grudnia 2008, 09:45

Pląsawica Huntingtona, która w Polsce występuje u 1 na 15 tys. osób i objawia się niekontrolowanymi ruchami oraz otępieniem, poprawia wyniki osiągane przez chorych w niektórych testach poznawczych (The Journal of Neuroscience).


Chemioterapia w żelu

16 kwietnia 2009, 21:24

Lekarze z Centrum Medycznego Uniwersytetu Rush donoszą o zakończeniu wstępnej fazy testów interesującej metody dostarczania leków przeciwnowotworowych. Opracowana technika polega na wstrzykiwaniu żelu wysyconego lekiem chemioterapeutycznym wprost do wnętrza guza przełyku.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk